جزوه مهندسی نرم افزار
دانلود جزوه
مهندسی نرمافزار یکی از حوزههای کلیدی و حیاتی در دنیای فناوری اطلاعات است که به طراحی، توسعه، تست و نگهداری نرمافزارهای پیچیده میپردازد. با توجه به افزایش روزافزون نیاز به نرمافزارهای کاربردی در تمامی صنایع، اهمیت مهندسی نرمافزار بیش از پیش احساس میشود. در این مقاله به بررسی مفاهیم، فرآیندها، متدولوژیها و چالشهای مهندسی نرمافزار میپردازیم و به اهمیت منابع آموزشی نظیر جزوه مهندسی نرمافزار نیز اشاره خواهیم کرد.
تعریف مهندسی نرمافزار
فهرست مطالب
مهندسی نرمافزار به معنای کاربرد اصول مهندسی در توسعه نرمافزار است. این شامل مراحل مختلفی از جمله تحلیل نیازمندیها، طراحی سیستم، پیادهسازی، تست و نگهداری نرمافزار میباشد. هدف اصلی مهندسی نرمافزار تولید نرمافزارهای با کیفیت، قابل اعتماد و قابل نگهداری است.
به عبارت دیگر، مهندسی نرمافزار نه تنها به توسعه نرمافزار بلکه به مدیریت و بهینهسازی تمامی مراحل مرتبط با آن میپردازد. جزوه مهندسی نرمافزار میتواند به دانشجویان و علاقهمندان کمک کند تا با مفاهیم و فرآیندهای اصلی این حوزه آشنا شوند و مهارتهای لازم را کسب کنند.
اهمیت مهندسی نرمافزار
مهندسی نرمافزار در دنیای امروز به یکی از الزامات اصلی هر سازمان تبدیل شده است. برخی از مهمترین دلایل اهمیت این حوزه عبارتند از:
- افزایش پیچیدگی نرمافزارها: با پیشرفت تکنولوژی و افزایش نیاز به نرمافزارهای پیچیده، استفاده از روشهای مهندسی نرمافزار برای مدیریت و کنترل این پیچیدگی ضروری است.
- کاهش هزینهها: استفاده از متدولوژیهای مهندسی نرمافزار میتواند به کاهش هزینههای توسعه و نگهداری نرمافزار کمک کند. با برنامهریزی دقیق و استفاده بهینه از منابع، میتوان از هدررفت زمان و هزینه جلوگیری کرد.
- بهبود کیفیت نرمافزار: مهندسی نرمافزار به تست و ارزیابی مداوم نرمافزارها میپردازد و این امر به بهبود کیفیت و اطمینان از عملکرد صحیح نرمافزار کمک میکند.
- افزایش رضایت مشتری: با توسعه نرمافزارهایی که به نیازهای کاربران پاسخ میدهند و با کیفیت بالا ارائه میشوند، رضایت مشتریان افزایش مییابد. مهندسی نرمافزار با تحلیل نیازمندیهای مشتریان، به ایجاد نرمافزارهایی که به بهترین نحو به نیازهای آنها پاسخ دهند، کمک میکند.
- مدیریت ریسک: مهندسی نرمافزار به شناسایی و مدیریت ریسکها در طول فرآیند توسعه کمک میکند. با برنامهریزی مناسب و ارزیابی مداوم، میتوان به پیشبینی مشکلات و چالشهای احتمالی پرداخت.
فرآیندهای مهندسی نرمافزار
فرآیندهای مهندسی نرمافزار شامل مراحل مختلفی هستند که هر کدام نقش خاصی در توسعه نرمافزار ایفا میکنند. این مراحل شامل:
- تحلیل نیازمندیها: در این مرحله، نیازهای کاربران و الزامات سیستم مشخص میشود. این مرحله یکی از مهمترین مراحل توسعه نرمافزار است، زیرا هرگونه اشتباه در این مرحله میتواند منجر به مشکلات بزرگتری در مراحل بعدی شود.
- طراحی سیستم: پس از تحلیل نیازمندیها، طراحی سیستم آغاز میشود. در این مرحله، ساختار کلی نرمافزار و نحوه تعامل اجزا با یکدیگر تعیین میشود.
- پیادهسازی: در این مرحله، نرمافزار به صورت کد برنامهنویسی پیادهسازی میشود. این مرحله شامل نوشتن کد، ایجاد پایگاه داده و هرگونه فعالیتهای مرتبط با ساخت نرمافزار است.
- تست: تست نرمافزار برای شناسایی و رفع اشکالات ضروری است. این مرحله شامل تستهای واحد، تستهای یکپارچگی و تستهای سیستم است.
- نگهداری: پس از تحویل نرمافزار، نگهداری آن آغاز میشود. این مرحله شامل اصلاح اشکالات، بهروزرسانیها و افزودن ویژگیهای جدید به نرمافزار است.
متدولوژیهای مهندسی نرمافزار
متدولوژیهای مختلفی برای مهندسی نرمافزار وجود دارد که هر یک از آنها رویکرد خاصی به فرآیند توسعه نرمافزار دارند. برخی از معروفترین این متدولوژیها عبارتند از:
- متدولوژی آبشاری (Waterfall): این متدولوژی به صورت خطی و تدریجی عمل میکند و هر مرحله باید بهطور کامل انجام شود تا به مرحله بعدی برویم. این روش برای پروژههای کوچک و با نیازمندیهای مشخص مناسب است.
- متدولوژی چابک (Agile): متدولوژی چابک بر اساس انعطافپذیری و همکاری بین تیمهای توسعه و کاربران استوار است. در این روش، توسعه نرمافزار در فازهای کوتاهمدت و با تست و بازخورد مداوم انجام میشود.
- متدولوژی اسکرام (Scrum): اسکرام یکی از رویکردهای چابک است که بر اساس تقسیم کار به دورههای کوتاه (اسپرینت) طراحی شده است. این روش به تیمها اجازه میدهد تا به سرعت به تغییرات پاسخ دهند.
- متدولوژی متعارف (Spiral): این متدولوژی ترکیبی از رویکردهای آبشاری و چابک است و بر اساس ارزیابی مداوم ریسکها و بهبودهای مکرر طراحی شده است.
برای آشنایی بیشتر با این متدولوژیها و نحوه بهکارگیری آنها در پروژههای نرمافزاری، مطالعه منابعی مانند جزوه مهندسی نرمافزار میتواند مفید باشد.
چالشهای مهندسی نرمافزار
مهندسی نرمافزار با چالشهای مختلفی مواجه است که میتواند بر فرآیند توسعه تأثیر بگذارد. برخی از این چالشها عبارتند از:
- تغییر نیازمندیها: تغییر مداوم نیازمندیها یکی از چالشهای بزرگ در توسعه نرمافزار است. این تغییرات میتوانند ناشی از تغییرات در بازار یا نیازهای کاربران باشند و ممکن است تأثیرات قابل توجهی بر زمان و هزینه پروژه داشته باشند.
- پیچیدگی سیستمها: با پیشرفت تکنولوژی، نرمافزارها به تدریج پیچیدهتر میشوند و این پیچیدگی میتواند باعث افزایش زمان توسعه و دشواری در مدیریت پروژه شود.
- کیفیت نرمافزار: اطمینان از کیفیت نرمافزار یکی از چالشهای اصلی در مهندسی نرمافزار است. تست ناکافی و عدم کنترل کیفیت میتواند منجر به مشکلات جدی در نرمافزارهای نهایی شود.
- تأمین منابع انسانی: یافتن و نگهداری نیروی انسانی با مهارتهای مناسب برای توسعه نرمافزار یکی از چالشهای مهم در این حوزه است.
- مدیریت زمان و هزینه: برنامهریزی دقیق و مدیریت زمان و هزینه در پروژههای نرمافزاری ضروری است. هرگونه تأخیر در زمان یا افزایش هزینه میتواند بر موفقیت پروژه تأثیر منفی بگذارد.

[videopack id=”40726″]https://jozveup.ir/wp-content/uploads/2022/01/20220127_220816.mp4[/videopack]
مجموعه اي جزوه مهندسی نرم افزار از مراحل قابل پيش بيني براي توسعه جزوه مهندسی نرم افزار نرم افزار كه به ما کمک می كند را در زمان معين و با كيفيت بالا ايجاد كنيم، فرايند ناميده ميعلمی کاربردی .
لايه هاي مهندسي نرم افزار
مهندسی نرم افزار يک لايه لايه است. ساختار مهندسی نرم افزار در شكل نشان داده شده است:
– لايه فرايند، پايه و اساس لايه هاي مهندسي نرم افزار مي برای. فرايند چارچوبی شامل زمينه های جزوه مهندسی نرم افزار است كه اين زمينه ها پايه ای دانشگاه كنترل مديريت پروژه های نرم افزاری می برای.
– روشهای مهندسی نرم افزار چگونگی مشکل كار را از نظر فنی و جزوه مهندسی نرم افزار دانشگاه ساخت نرم افزار مهيا می كنند. روش ها شامل عمليات تجزيه و تحليل، طراحی، ساخت، تست و پشتيبانی می برای.
– ابزارهای مهندسی نرم افزار، پشتيبانی خود كار و نيمه خود كار را دانشگاه فرايندها و روش ها فراهم مي سازد.

ساختار مهندسی نرم افزار
فاز های مهندسی نرم افزار
جزوه مهندسی نرم افزار مربوط به مهندسی نرم افزار را بدون توجه به حيطه برنامه كاربردي، اندازه پروژه و پيچيدگي آن ميتوان به سه فاز كلی تقسيم كرد:
1- مرحله تعريف
2- مرحله توسعه
3- مرحله پشتيباني مرحله تعريف
اين مرحله بر چيستي (what) متمركز مي علمی کاربردی. يعني در طول تعريف، مهندس نرم افزار سعي مي كند تا موارد زير را شناسايي كند:
• نوع اطلاعاتي را كه بايد پردازش شوند
•عملكرد مطلوب
• نوع وضعيت سيستم مورد انتظار
• نوع رابطه هايي كه بايد ايجاد شوند
•محدوديتهاي موجود در طرح و معيارهاي صحت را كه براي تعريف يك سيستم موفق لازمند.
اگر چه روش های به كار گرفته شده در طول مرحله تعريف، بسته به معيار مهندسی نرم افزاری كه به كار گرفته علمی کاربردی بسيار متفاوتند اما سه كار اصلي كه در مرحله تعريف به نحوي مشکل مي شوند:
١.مهندسي سيستم اطلاعات
٢.طراحي پروژه نرم افزاري
٣.تحليل مربوط به موارد مورد نياز
از اين موارد در ادامه به شرح داده خواهند شد.
نكته: در فاز تعريف كليدی سيستم تشخيص داده علمی کاربردی.
مرحله توسعه
مرحله توسعه بر چگونگي(how) متمركز است يعني در طول اين مرحله مهندس جزوه مهندسی نرم افزار را تا موارد زير را توصيف كند.
• ساختار داده ها
• نحوه اجراي كار در معماري نرم افزار
• چگونگي توصيف واسط ها
• چگونگي تبديل طرح به زبان برنامه نويسي يا زبان غير رويه اي
• چگونگي مشکل آزمون
با اينكه روشهاي بكار گرفته شده در طول مرحله توسعه متفاوتند اما سه كار جزوه مهندسی نرم افزار هميشه رخ مي دهند:
• طراحي نرم افزار
• توليد كد
• آزمون نرم افزار
دانلود جزوه مهندسی نرم افزار
مرحله پشتيباني
مرحله پشتيبانی روي تغييرات ايجاد شده متمركز است كه در طول اين مرحله چهار نوع را مشاهده مي كنيم:
1. اصلاح: رفع نواقص احتمالی نرم افزار
2. تطابق: تطبيق دادن نرم افزار با تغييرات محيط خارجی
3. بهخلاصه وضعيت: اين نوع از تغيير بر تاكيد می كند كه افزودن آنها به برنامه باعث بهخلاصه كار نرم افزار علمی کاربردی .
۴. پيشگيري: نرم افزار بر اثر تغيير خود را از دست استاد به همين دليل پيشگيرانه كه اغلب مهندسی مجدد علمی کاربردی بايد صورت بگيرد.
مدلهای نرم افزار
مدل های دارد فرآيند نرم افزار
دانشگاه حل مسئله، از مهندسان نرم افزار يک روش دانشگاه حل مسئله تعريف روش ها غالبا مدل فرايند يا الگوی مهندسی نرم افزار علمی کاربردی.
انتخاب يك مدل براي مهندسي نرم افزار، بر اساس موارد زير صورت مي گيرد:
•ماهيت پروژه و نوع كاربرد
• روشها و ابزارهاي مورد استفاده
•كنترل ها و قطعات قابل تحويل
در ادامه با چند مدل دارد نرم افزاری آشنا شده و موارد كاربرد هر يک بررسی میعلمی کاربردی:
مدل ترتيب خطي يا آبشاری
مدل را كه گاهي”مدل چرخه حيات كلاسيك” مي نامند، بيانگر يك نگرش نظام مند و ترتيبي نسبت به توليد نرم افزار است كه در سطح سيستم شروع شده و با تحليل، طراحي، كد نويسي، آزمون و پشتيباني نرم افزاري پيشروي مي كند.
علت نام گذاری اين مدل اين است كه در آن حركت از فازی به فاز ديگر به صورت آبشاری است. مراحل كار در شكل نشان داده شده است:
به شكل فعاليت های مدل آبشاری به صورت زير است:
– مهندسی سيستم:
مهندسـی سيسـتم شـامل شناسـايی نيازهاي سيستم می برای. از آنجا كه نرم افزار هميشه قسمتي از يك سيستم بزرگتر است، كار از مشخص كردن نيازمنديهاي كل سيستم آغاز مي علمی کاربردی و سپس زير مجموعه اي از اين نيازمنديها را به نرم افزار نسبت مي دهيم.
– تجزيه و تحليل نـرم افـزاري)آناليز(:
جمع آوري نيازمنديها مشخصا مربوط به نرم افزار براي فهميدن چگونگي برنامه هايي كه بايد ساخته شوند.
نيازمنديهاي سيستم و نرم افزار شده و با مشتري بازنگري مي علمی کاربردی.
– طراحی:
طراحی نرم افزار در حقيقت يک فرآيند چند است كه روي چهار صفت متمايز برنامه متمركز ساختار ، معماري نرم افزار ، نمايش رابط و جزئيات )الگوريتم(.
فرآيند طراحی، نيازها را به نمايش نرم افزاري تبديل كه میتوان آن را قبل از شروع كدگذاري از نظر كيفيت كرد. بسياري از مشكلات سيستم در اين مرحله نمايان شده و جهت رفع آن می توان به مراحل قبلی رجـوع و را برطرف نمود.
– پياده سازی:
سازی پس از مرحله طراحی صورت می گيرد. طراحي بايستي به صورتي كه براي ماشين قابل فهم برای در بيايد. در اين مرحله محصول نرم افزاري توليد كد ايجاد میعلمی کاربردی.
– آزمــون)تست:(
مهمترين مرحله و اساسی مرحله در چرخه نرم افزار مرحله تست آن می برای. پس از توليد كد آزمايش برنامه آغاز . اين فرايند براي حصول اطمينان در مورد عدم وجود خطاي منطقي در نرم افزار و اطمينان از اينكه تمام دستورها آزمايش شده اند و جزوه مهندسی نرم افزار هدايت آزمايش ها جهت كشف خطاها ي دستور ي تمركز مي يابد تا اطمينان حاصل علمی کاربردی كه ورودي تعريف شده نتايج واقعي كه با نتايج مورد نياز تطابق دارند را توليد مي نمايد.
نكته: هرچه تست كاملتر و بهتري صورت گيرد كاركرد نرم افزار مطمئن تـر و هزينـه پشـتيبانی آن كمتـر و هزينـه هـاي توسعه نرم افزار كاهش می يابد و محصول از قابليت اطمينان برخوردار خواهد شد.
– نگهداري :
بعد از مشکل تمامی مراحل و تحويل نرم افزار به كاربر مرحله نگهداري آن صورت و آموزش كاربران از جمله موارد مطرح شده در اين قسمت می باشند.
بدون ترديد نرم افزار پس از تحويل به مشتري دچار علمی کاربردی، اين تغيير ممكن است به علت برخورد مشتري با خطاهاي احتمالي برای و يا به علت تطبيق نرم افزار با تغييرات محيط بيرونی برای )تغيير سيستم عامل يا دستگاه هاي جانبي( و يا بهينه سازي عملكرد نرم افزار بخاطر اينكه نيازهاي عملياتی يا كارآيی مشتري ارتقاء يافته است.
نگهداري نرم افزار دوباره در هر از فازهاي قبلی برنامه موجود گرفته میشوند تا يک برنامه جديد آن علمی کاربردی.
مدل آبشاری
– احتمالی در از مراحل باعث آشفتگی ديگر مراحل علمی کاربردی.
– بعضی از اعضا تيم ممكن است بی كار بمانند چون هر مرحله وابسته به اتمام مرحله قبل است.
– پروژههاي واقعی به ندرت از ترتيب خطی پيشنهادي در اين مدل، پيروي و هميشه برگشت به عقـب وجود را و در ساختار و به كارگيری الگو مشكل ايجاد می كند.
دانلود رایگان جزوه مهندسی نرم افزار
– بيان صريح همه نيازمنديها در ابتدا مشكل است.مدل زنجيري خطی به اين امر نياز مشکل و براي پـروژه موارد در ابتدا دارند، مدل را به سختی می توان به كاربرد.
– برنامه دير حاضر میعلمی کاربردی، مشتري بايد صبور برای و منتظر بماند. نسخه كاري برنامه تا اواخـر مـدت زمـان كـاري پروژه در دسترس نخواهد خلاصه.
– هرچه اشكالات ديرتر كشف شوند هزينه برطرف سازي آنها بيشتر خواهد خلاصه.
– اين مدل انعطاف را، زيرا اعمال تغييرات پس از آغاز پروژه نيازمند زمـان و زيـاد اسـت.
نكته: مدل خطی وقتی مناسب است كه تمام نيازمنديها در ابتدا شده باشند. و نيازمنديها در هنگام توسعه تغيير نكنند.
)Prototyping model(مدل نمونه سازی
در اين روش، توسعه دهنده نرم افزار قادر است مدلی از نرم افزاري را كه مي خواهد توليد كند هر چند به طور مختصر و مفيد و به صور دارد )به صورت يک نمونه روی كاغذ،يک نمونه كاری،يک برنامه موجود( به كاربر نشان استاد كه ارتباط ميان خود و كامپيوتر را احساس و متوجه عملكرد نرم افزار علمی کاربردی.نمونه توسط مشتري شده و اصلاحات لازم در تكرار بعدي اعمال علمی کاربردی و با سـاخت نسـخه ، نسـخه قبلی دور میشوند.
نكته: استفاده از نمونه اوليه بعنوان راهكاري براي تشخيص خواسته هاي نرم افزار است.
مدل نمونه سازي اوليه
– چون نمونه اي از نرم افزار در اختيار قرار جزوه مهندسی نرم افزار و مشتري در ابتدا نميتواند نرم افزار كامل را ببيند ممكن است تصوير غلطي از نرم افزار نهايي پيدا كند .
– توسعه دهنده ممكن است براي دستيابي سريع تر به مدل نمونه به مسائل مهمي توجه نكند . مثلا سيستم عامل مناسبي انتخاب نكرده و يا زبان برنامه نويسي نا مناسبي را براي نوشتن مدل انتخاب نمايد و اين باعث وجود مشكلاتي در آينده مي علمی کاربردی .
– ناخوشايند خلاصهن تغييرات پی در پی)مشتري داردی از نرم افزار
مزاياي مدل نمونه سازي اوليه
– امكان تغيير و جمع آوري نيازها) روشن شدن ابهامات در تشخيص نيازها(
– در طول توليد محصول ارتباط مشتري با طراح و توليد كننده همواره برقرار است.
– كاهش مستندات.
– كاهش هزينه نگهداري
(Rapid Application Development: RAD)مدل توسعه سريع نرم افزار
در اين مدل نرم افزار به قسمت هاي دارد تقسيم شده و معمولا افرادي از يك تيم روي قسمتهاي تفكيك شده كارميكنند و در پايان نتيجه كار را با يكديگر تركيب مي نمايند تا محصول نهايي شكل گيرد.البته نكته قابل توجه اين است كه نرم افزار مورد نظر بايد خاصيت تفكيك پذيري مشکل برای تا بتوان مدل را پياده سازي كرد.
در اين مدل همواره سعي مي علمی کاربردی كه نرم افزار مورد نظر سريعتر توليد علمی کاربردی در واقع بزرگترين مزيت آن هم همان كوتاه خلاصهن دوره توليد و تحويل به موقع مي برای .
نكته: مـدل RAD يـک نسـخه تطابق يافته سرعت بالا از مدل زنجيري خطی است.
فازهاي مدل مذكور عبارتند از:
– مدلسازي كاري: جريان اطلاعات بين واحدهاي عملكردي مدل مي علمی کاربردی.
– مدلسازي داده اي: اشيا داده ي ، صفات و ارتباطات مشخص مي علمی کاربردی.
– مدلسازي فرايند: پردازش ها و فرآيند هاي روي اشيا داده اي تعريف مي شوند.
– توليد برنامه كاربردي: بيشتر از قطعات كد از قبل آماده شده استفاده علمی کاربردی.
– آزمايش:اجزای كه به قطعات آماده اضافه شده اند، مورد تست و آزمايش قرار می گيرد.
معايب مدل RAD
-در پروژههاي بزرگ و قابل گسترش، براي ايجاد تعداد مناسبی از تيمها RAD به منابع انسانی نياز را.
– وقتی احتمال بروز خطرات فنی بالا برای، RADمناسب نيست.اين وضعيت زمـانی رخ مـی دهـد كـاربرد جديد، از فناوري جديد به درجه از قابليت همكاري با برنامه هاي كامپيوتري موجود نياز را.
در اين روش پروژه به تدريج كامل مي علمی کاربردی يعني هر مرحله اي كه ميگذرد پروژه كامل تر دانلود جزوه جامع حسابداری میانه ۱ و در نسخه هاي بعدي اين تكامل ادامه مي يابد تا به هدف اصلي برسيم.
نكته: مدل افزايشی مدل خطي و مدل ساخت نمونه اوليه است.
مقايسه مدل افزايشي با نمونه سازي
هردو مدل ماهيت تكرار شونده دارند
– در مدل تكرار در تمام مراحل مشکل علمی کاربردی ولي در روش نمونه سازي، فرآيند تكراري تنها در مرحله جمع آوري نيازمنديها مشکل مي علمی کاربردی.
– در مدل افزايشي در انتهاي هر مرحله افزايش، يك سيستم قابل تحويل به مشتري داريم.
– در مدل افزايشي نسخه قبلی دور علمی کاربردی.
– مدل افزايشي بر توسعه را اما مدل نمونه سازی بر تكاملی خواسته ها تاكيد را.
مدل حلزونی
در اين روش از تركيب روش هاي خطي و نمونه سازي استفاده علمی کاربردی .در اين روش براي توليد نرم افزار مراحلي وجود را كه عبارتند از:
1. تماس با مشتري و جمع آوري اطلاعات مورد نياز .
2. برنامه ريزي و تشكيل تيم هاي و دقيق امور جاري.
3. پيش بيني خطرات و اتفاقات احتمالي كه ممكن است رخ استاد ) تحليل ريسك (
۴. مشکل عمليات مهندسي .
5. توليد پروژه كه شامل كد نويسي ، تست ، عمليات كنترل كيفيت و تحويل به مشتري است .
6. نظر خواهي از مشتري يا همان ارزشيابي مشتري .
با توجه به شكل می توان اظهار داشت كه با شروع جزوه مهندسی نرم افزار، تيم مهندسی نرم افزار در جهت حركت ساعت، حركت در مارپيچ را آغاز و اين كار از مركز شروع میعلمی کاربردی. اولين مدار حول مارپيچ ممكن است منجر به توليد مشخصه محصول علمی کاربردی. با طی بيشتري از مارپيچ، از آن ممكن است براي توليد نمونه اوليه استفاده شده و سپس به تدريج توليد علمی کاربردی.با عبور از هر مرحله منطقه ، كارهاي تطابقی با طرح پروژه صورت . هزينه و زمانبندي باز خورد مشتري، تنظيم میگردند. علاوه بر آن ،مدير پروژه تعداد تكرارهاي لازم براي تكميل نرم افزار را تعيين ميكند.
اين روش، روشي مطمئن و قابل اعتماد است زيرا در هر مرحله يا در هر دور تحليل ريسك ، كيفيت نرم افزار به مراتب بالاتر رفته و مدير پروژه بر امور جاري كنترل دقيق را و همه مسائل و هزينه ها با توافق طرفين صورت ميگيرد.
نكته: مدل حلزونی دارای ماهيت تكراری و سيستماتيک می برای) .ماهيت تكراری مدل نمونه سازی اوليه و ماهيت سيستماتيک مدل ترتيب خطی(
